Câu trả lời là có thể, với điều kiện tổng lượng nước khai thác bền vững và khả năng dự trữ đáp ứng đủ nhu cầu nước của cây trồng.
Thay vì vận hành toàn bộ khu vườn cùng một lúc, bà con có thể chia thành nhiều khu tưới nhỏ hơn, lựa chọn lưu lượng béc phù hợp hoặc kết hợp hồ chứa để điều tiết nguồn nước.
Tuy nhiên, cần phân biệt hai trường hợp:
Giếng có lưu lượng nhỏ nhưng tổng lượng nước cung cấp trong ngày vẫn đủ.
Giếng không cung cấp đủ tổng lượng nước mà khu vườn cần.
Ở trường hợp thứ nhất, việc thiết kế lại hệ thống có thể giúp sử dụng nguồn nước hiệu quả hơn.
Ở trường hợp thứ hai, bà con cần thêm nguồn nước hợp pháp, tăng khả năng dự trữ từ nguồn phù hợp hoặc điều chỉnh phương án canh tác. Việc thay béc hay chia khu không thể tự tạo thêm nước.
Trước khi mua thêm vật tư, cần xác định nguyên nhân nguồn nước tưới bị hạn chế.
Một số giếng chỉ cung cấp được lưu lượng nhất định. Khi máy bơm hút nhanh hơn khả năng bổ cập của giếng, mực nước có thể hạ xuống và làm gián đoạn hoạt động tưới.
Việc thay máy bơm lớn hơn trong trường hợp này chưa chắc giúp cải thiện nguồn nước, thậm chí có thể làm tình trạng hụt nước nghiêm trọng hơn.
Nguồn nước tưới yếu cũng có thể đến từ:
Máy bơm bị suy giảm hiệu suất.
Đường ống bị rò rỉ.
Bộ lọc bị nghẹt.
Đường ống có tổn thất áp lực lớn.
Tổng lưu lượng béc vượt khả năng của máy bơm.
Bà con cần kiểm tra để phân biệt giếng ít nước với hệ thống tưới bị yếu do lỗi thiết bị.
Giếng có thể hoạt động tốt vào mùa mưa hoặc đầu mùa khô nhưng lưu lượng giảm vào những tháng nắng kéo dài.
Vì vậy, khi thiết kế hệ thống tưới lâu dài, nên xem xét khả năng cấp nước trong giai đoạn bất lợi thay vì chỉ dựa vào kết quả đo tại một thời điểm.

Hồ chứa nước phục vụ hệ thống tưới nông nghiệp
Bà con có thể kiểm tra sơ bộ lưu lượng nước tại đầu ra bằng thùng chứa có dung tích xác định và đồng hồ bấm giờ.
Ví dụ, nếu máy bơm cấp đầy thùng 200 lít trong 2 phút thì lưu lượng tại thời điểm đo là:
200 ÷ 2 × 60 = 6.000 lít/giờ.
Tương đương khoảng 6 m³/giờ.
| Thời gian làm đầy thùng 200 lít | Lưu lượng tương ứng |
|---|---|
| 1 phút | 12 m³/giờ |
| 2 phút | 6 m³/giờ |
| 3 phút | 4 m³/giờ |
| 4 phút | 3 m³/giờ |
| 5 phút | 2,4 m³/giờ |
Đây chỉ là cách kiểm tra lưu lượng đầu ra tại thời điểm đo.
Để xác định khả năng khai thác ổn định của giếng, cần theo dõi thêm mực nước động, thời gian bơm, khả năng hồi nước và điều kiện vận hành trong mùa khô. Với giếng có dấu hiệu hụt nước, nên nhờ đơn vị chuyên môn kiểm tra.
Không nên để máy bơm chạy khan trong quá trình thử nghiệm.
Tham khảo Bộ Lọc đĩa hệ thống tưới
Giả sử vườn có 1.000 cây, mỗi cây sử dụng một béc 60 lít/giờ.
Nếu chia thành 10 khu, mỗi khu 100 cây, tổng lưu lượng danh định mỗi khu sẽ là 6 m³/giờ.
Việc chia nhỏ giúp giảm lưu lượng cần cung cấp tại cùng một thời điểm.
Tuy nhiên, cần tính thêm khả năng duy trì áp lực, thời gian tưới và mức dự phòng. Nếu giếng chỉ cung cấp được đúng 6 m³/giờ thì không nên mặc định rằng có thể vận hành ổn định toàn bộ 100 béc.
Béc lưu lượng nhỏ có thể giúp giảm lượng nước sử dụng tức thời và hỗ trợ thiết kế hệ thống khi nguồn cấp hạn chế.
Ví dụ:
| Lưu lượng mỗi béc | Số béc | Tổng lưu lượng |
|---|---|---|
| 30 lít/giờ | 100 | 3 m³/giờ |
| 60 lít/giờ | 100 | 6 m³/giờ |
| 90 lít/giờ | 100 | 9 m³/giờ |
| 120 lít/giờ | 100 | 12 m³/giờ |
Nhưng không nên chọn béc chỉ vì lưu lượng thấp.
Béc cần đáp ứng phạm vi làm ướt vùng rễ, khả năng thấm nước của đất và thời gian vận hành cần thiết.
Tại VNPLANT, bà con có thể tham khảo các nhóm béc tưới phun mưa tại gốc và đầu tưới nhỏ giọt để lựa chọn phương án phù hợp cho từng loại cây.
Nếu giếng có thể cung cấp nước từ từ nhưng không đáp ứng được lưu lượng tưới tức thời, hồ hoặc bể chứa sẽ giúp điều tiết nguồn nước.
Nước được tích trữ trong thời gian nguồn cấp cho phép, sau đó sử dụng máy bơm tưới riêng để cấp nước cho từng khu.
Ví dụ, giếng cung cấp ổn định 4 m³/giờ trong 8 giờ có thể đưa vào hồ khoảng 32 m³ nước, chưa tính các tổn thất.
Dung tích hồ thực tế cần được tính dựa trên tổng nhu cầu tưới, khả năng cấp nước, lịch vận hành và lượng nước dự phòng.
Những vị trí rò rỉ ở đầu nối, van khóa và đường ống có thể khiến một phần nước không đến được vùng rễ.
Bà con nên kiểm tra định kỳ:
Các vị trí nối ống.
Nút bịt cuối đường ống.
Van khóa chia khu.
Các béc bị hỏng.
Đường ống có dấu hiệu nứt hoặc bục.
Bộ lọc và thiết bị đo áp lực.
Sử dụng ống PE và phụ kiện tương thích với kích thước đường ống, áp suất làm việc giúp hệ thống vận hành ổn định hơn.
Tham khảo các loại ống LDPE cho hệ thống tưới.
Ngoài việc cải thiện thiết bị tưới, bà con có thể áp dụng các biện pháp giữ ẩm phù hợp với từng loại cây.
Chẳng hạn:
Phủ gốc bằng vật liệu hữu cơ phù hợp.
Hạn chế để đất trống kéo dài.
Duy trì thảm phủ phù hợp.
Theo dõi độ ẩm và thời tiết để điều chỉnh lịch tưới.
Hạn chế nước chảy tràn khỏi vùng rễ.
Cần bố trí vật liệu phủ hợp lý, tránh làm khu vực cổ rễ quá ẩm hoặc ảnh hưởng đến khả năng thoát nước.
Tham khách cách khắc phục hệ thống tưới bị yếu, nghẹt béc
Mỗi phương pháp có ưu điểm và điều kiện sử dụng khác nhau.
| Tiêu chí | Tưới nhỏ giọt | Phun mưa tại gốc |
|---|---|---|
| Lưu lượng tức thời | Thường thấp | Tùy loại béc |
| Phạm vi làm ướt | Tập trung | Có thể rộng hơn |
| Yêu cầu lọc nước | Cần lọc phù hợp | Cần lọc phù hợp |
| Thời gian tưới | Có thể kéo dài hơn | Phụ thuộc lưu lượng |
| Ứng dụng | Tùy vùng rễ và đất | Tùy tán cây, đất và địa hình |
Đối với vườn cây lâu năm, bà con cần lưu ý đến phạm vi phân bố bộ rễ khi chuyển đổi phương pháp tưới.
Không nên chỉ so sánh lưu lượng giữa hai loại thiết bị mà bỏ qua lượng nước thực tế cây cần và khả năng làm ướt vùng rễ.
Sai lầm phổ biến là mua máy bơm lớn hơn với suy nghĩ máy mạnh sẽ giúp giếng có nhiều nước hơn.
Ngoài ra, bà con cũng nên tránh:
Mở quá nhiều béc cùng lúc.
Chọn béc lưu lượng lớn khi chưa tính toán nguồn nước.
Thiết kế hệ thống theo lưu lượng giếng vào mùa mưa.
Bỏ qua bộ lọc khi sử dụng nước giếng có cặn.
Chia nhỏ khu tưới nhưng không tính tổng thời gian vận hành.
Giảm thời gian tưới tùy tiện khiến cây không nhận đủ nước.
Không nên thay máy bơm chỉ dựa trên hiện tượng thiếu nước. Cần kiểm tra khả năng cấp nước của giếng và điều kiện làm việc của máy bơm trước.
Chia khu giúp giảm lưu lượng cần cấp tại một thời điểm. Tổng lượng nước sử dụng còn phụ thuộc vào lưu lượng béc, thời gian tưới và cách vận hành.
Không nhất thiết. Nếu giếng vẫn đáp ứng nhu cầu thông qua việc chia khu và bố trí lịch tưới phù hợp thì có thể chưa cần đầu tư hồ chứa.
Nếu bà con đang gặp tình trạng giếng khoan ít nước, máy bơm yếu hoặc chưa biết nên sử dụng bao nhiêu béc cho mỗi khu tưới, hãy gửi VNPLANT thông tin thực tế của vườn.
Các thông tin cần có gồm diện tích, số cây, loại cây, lưu lượng nguồn nước, thông số máy bơm và địa hình.
Từ đó, VNPLANT có thể hỗ trợ tư vấn phương án sử dụng béc tưới, ống PE, van khóa và bộ lọc phù hợp, hạn chế mua vật tư không cần thiết.
Hotline: 0985 833 804
Website: https://vnplant.vn/
VNPLANT chuyên cung cấp GIẢI PHÁP TƯỚI TIẾT KIỆM cho vườn CÂY NÔNG NGHIỆP TRỒNG LÂU NĂM năm như cà phê, sầu riêng, tiêu, điều..
VNPLANT – Đồng Hành Cùng Nông Nghiệp Việt Nam Phát Triển!
Địa chỉ: Số 53 Đường số 12, KDC Phong Phú 4, Phong Phú, Bình Chánh, TPHCM
Hotline: 0985 833 804
Youtube: VNPLANT
Website: http://vnplant.vn
Chia sẻ bài viết:
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ VNPLANT
MST: 3702690014
Cấp ngày 22/05/2024
Tại Phòng đăng ký kinh doanh - Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bình Dương
Địa chỉ 1:
Thửa đất số 4814, Tờ bản đồ số 27, KDC Ấp 3B, Phường Thới Hòa, Thành phố Bến Cát, Tỉnh Bình Dương
Địa chỉ 2: Số 53 Đường số 12, KDC Phong Phú 4, Phong Phú, Bình Chánh, TPHCM
Hotline: 0985 833 804