Nước giếng đã yếu, mà lại bị tình trạng cây gần máy bơm nước xịt lênh láng, cây xa máy bơm không có hột nước nào thì lại càng ức chế. Cái này mấy rẫy đồi dốc hay bị nhất.
Để trị cái bệnh "chỗ mạnh chỗ yếu" này, dòng béc bù áp cho cà phê VP39 được trang bị sẵn một miếng cao su (miếng silicon) bé tí vào bên trong thân béc. Miếng silicon này làm nhiệm vụ cân bằng nước tự động.
Béc hoạt động rất thông minh: Ở những gốc cà phê nằm gần máy bơm hoặc nằm dưới chỗ trũng, nước dồn xuống mạnh, miếng silicon sẽ bị ép co lại, làm cái lỗ phun nước nhỏ bớt đi, hãm không cho nước xịt ra quá nhiều. Còn ở những gốc tuốt trên đỉnh đồi, nước bò lên tới nơi bị yếu, miếng silicon sẽ tự động nhả ra, mở to toang cái lỗ để nước dễ dàng thoát ra ngoài.
Nhờ vậy, dù nước giếng đang chập chờn, áp lực trồi sụt, hay vườn nhà bà con dốc tới đâu, thì cây nào cũng nhận được lượng nước y chang nhau. Trăm gốc ướt đều như một.
4. Giữ Ẩm Bồn Cà Phê Bằng Cây Cắm Thấp 5cm
Tháng 5 Tây Nguyên trời không chỉ nắng gắt mà gió còn thổi vù vù. Nước bơm lên đã ít, tưới ra mà bị gió thổi bay đi hết thì rễ cây cũng chẳng hút được bao nhiêu.
Nhiều loại béc tưới hiện nay dùng cây cắm bằng nhựa rất cao, có khi cao 40 - 50 phân. Nước phun lên cao gặp gió lớn là bị thổi tạt hết ra ngoài rãnh mương. Cây cà phê cần nước thì đất khô rang, còn lối đi thì cỏ mọc um tùm.
Khắc phục cái dở này, béc VP39 của VNPLANT sử dụng cây cắm bằng sợi thủy tinh cứng cáp nhưng độ cao chỉ đúng 5cm. Bà con cắm cái béc sát rịt xuống mặt đất trong bồn cà phê. Bán kính phun của béc sẽ được thu hẹp lại, nước xòe ra nằm trọn vẹn bên trong phạm vi bồn. Gió đồi có thổi mạnh cỡ nào cũng không hất tung hạt nước đi được. Cây được uống trọn vẹn từng giọt nước quý giá, đất trong gốc xốp mềm giúp rễ cám phát triển mạnh hơn.
5. Chọn Lượng Nước Phù Hợp Để Ép Được Nhiều Gốc Hơn
Vào lúc đỉnh điểm mùa khô, nước giếng chỉ bơm được chừng 2-3 tiếng là cạn hụt, buộc mình phải tắt bơm chờ nước rỉ ra lại. Quỹ thời gian tưới rất ngắn, nên mình phải tính toán làm sao một lần bật cầu dao tưới được càng nhiều gốc càng tốt.
Béc VP39 có sẵn nhiều mức cho nước ra khác nhau (người ta hay gọi là lưu lượng đó). Từ lưu lượng 30 - 60, 90, 130 lít/giờ, phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của cây cà phê.
Giả sử giếng nhà bà con giờ bị tụt, bơm chỉ ra được 5 khối nước một giờ (5000 lít). Nếu bà con mua loại béc bự 130 lít/giờ, thì một lần bật máy bà con chỉ tưới được chưa tới 40 gốc cà phê. Tưới kiểu này cứ nửa tiếng phải chạy đi mở van, đóng van chia khu rất cực.
Thay vì vậy, bà con đổi qua xài cái béc VP39 loại 60 lít/giờ thôi. Lúc này, với 5 khối nước đó, bà con có thể tưới được hơn 80 gốc cà phê cùng một lúc! Nước xịt ra chậm hơn một chút, đất ngấm từ từ, xốp êm chứ không bị lèn chặt. Nhờ vậy, bà con phủ ướt được một diện tích vườn lớn hơn trong thời gian ngắn trước khi giếng bị hụt nước.
Ngoài ra, cái béc này còn có một cái hay là chống nghẹt rác. Khi tắt máy bơm, cái nắp béc (rotor) nó sẽ tự động sập xuống đậy kín cái lỗ phun lại. Mùa gió bụi hay kiến, nhện vác đất bò ngang cũng không thể chui vô trong làm tổ được.
Đỡ tốn cái công cầm cây kim đi vòng vòng chọc thông béc giữa trời nắng.
6. Béc Chất Lượng Thì Ống Cùng Phải Chất Lượng
Cuối cùng, cứu được giếng hụt nước rồi, sắm béc xịn rồi, thì đường ống dẫn nước cũng phải làm cho đàng hoàng. Áp lực nước đã yếu mà xài ống dỏm, bị xì lỗ mọt hay hở khớp nối dọc đường thì cũng như không.
Bà con nên xài đồng bộ với hệ thống ống LDPE nguyên sinh của bên VNPLANT luôn. Đừng ham rẻ mua mấy cuộn ống nhựa tái chế màu đen thùi lùi ngoài chợ. Nhựa tái chế xài một mùa nắng là nó giòn như bánh tráng, lấy tay bóp cũng bể.
Ống LDPE nhựa nguyên sinh thì nó dẻo dai, sờ vào láng o. Nước chạy trong ống không bị cản lại nên đi rất êm và giữ được lực đẩy ra tới cuối rẫy. Khi mình lấy kềm bấm lỗ để gắn béc vô ống, miếng nhựa nó sẽ tự động co lại, ngậm cứng ngắc cái đầu nối. Bơm chạy áp lực dồn ép cỡ nào cũng không bao giờ có chuyện xì nước hay bục ống. Làm một lần chắc ăn, xài 7 năm 10 năm khỏe re.
Vườn cà phê sau một thời gian tưới bằng béc VP39 đã nở bông trắng xóa đều
Làm nông nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào ông trời, nhưng mình hoàn toàn có thể chủ động đối phó với thời tiết khắc nghiệt bằng cách chọn đúng vật tư. Nước giếng tụt, máy bơm yếu là chuyện không ai muốn, nhưng bà con đừng vội tốn cả đống tiền đi khoan giếng mới hay thay máy bơm.
Cứ thử đổi sang hệ thống béc tưới VP39 áp lực thấp kết hợp với ống LDPE nguyên sinh xem sao. Với khả năng tự động cân bằng nước, tưới ôm sát gốc và không kén máy bơm, đây thật sự là một giải pháp cứu cánh hiệu quả và tiết kiệm chi phí nhất cho rẫy cà phê qua những ngày tháng 5 khô hạn.
Nếu bà con đọc bài này xong mà vẫn chưa rành cách tính toán xem giếng nhà mình như vậy thì đi ống cỡ nào, chia làm mấy van khóa cho vừa sức máy bơm, thì cứ bốc máy gọi thẳng cho VNPLANT.